Jakiej sytuacji dotyczy ten poradnik?
Pełnoletnie dziecko spadkodawcy, które w chwili jego śmierci nie było trwale niezdolne do pracy, dochodzi zachowku od jedynego spadkobiercy testamentowego. Brak doliczanych darowizn i zapisów windykacyjnych, wcześniejszych zaliczeń oraz wpłat.
Nie używaj go bez zmian przy wydziedziczeniu, zrzeczeniu się dziedziczenia, niegodności, darowiznach, fundacji rodzinnej, kilku pozwanych ani roszczeniu wobec obdarowanego. Wariant nie obejmuje podwyższonego udziału osoby małoletniej lub trwale niezdolnej do pracy.
Co przygotować?
- Akt zgonu, dokument pokrewieństwa, testament i ustalona data jego ogłoszenia.
- Postanowienie spadkowe lub akt poświadczenia dziedziczenia, jeśli został sporządzony.
- Skład spadku, długi spadkowe, wartości składników i dowody ich oszacowania.
- Wezwanie do zapłaty z dowodem doręczenia oraz wyliczenie udziału ustawowego i żądanej kwoty.
Jak uzupełnić i złożyć pismo?
Najpierw policz roszczenie
W tym wariancie punktem wyjścia jest połowa wartości udziału, jaki dziecku przypadałby przy dziedziczeniu ustawowym. Trzeba wcześniej ustalić krąg spadkobierców oraz podstawę obliczeń. Stan majątku i jego wycena nie zawsze odnoszą się do tej samej daty. Zwykłe pomnożenie wartości mieszkania przez połowę może dać błędny wynik.
Sprawdź wymagalność i przedawnienie
W odniesieniu do roszczenia uprawnionego o zachowek art. 1007 § 1 k.c. wiąże pięcioletni termin z ogłoszeniem testamentu. Ustalenie końca terminu wymaga również uwzględnienia art. 118 k.c. Nie licz automatycznie pięciu lat od śmierci. Samo wezwanie do zapłaty nie przerywa przedawnienia.
Oznacz sąd i opłatę
W sprawie o zachowek stosuje się wyłączną właściwość z art. 39 k.p.c., zasadniczo według ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Przy WPS do 100 000 zł właściwy rzeczowo jest sąd rejonowy, a powyżej tej kwoty — okręgowy. Wpisz żądanie główne jako WPS, bez odsetek dochodzonych obok niego.
Uzasadnij kwotę i odsetki
Wskaż pokrewieństwo, dziedziczenie, skład majątku, podstawę obliczeń i dowody. Odsetki wymagają ustalenia wymagalności i okoliczności wyceny; nie wpisuj bez namysłu daty z innego pozwu. Podpisz pozew, dopasuj załączniki i przygotuj ich odpisy dla pozwanego.
Terminy i koszty
Na co uważać z terminem
Przedawnienie jest kluczowe. Wezwanie do zapłaty nie daje samo w sobie nowego pięcioletniego terminu. Jeżeli termin jest bliski lub sporny, potrzebna jest pilna ocena konkretnej sprawy.
Koszty związane ze sprawą
Do WPS 20 000 zł opłatę ustala się według ustawowych przedziałów. Powyżej 20 000 zł wynosi ona 5% WPS, maksymalnie 100 000 zł. Możliwe są dalsze koszty, np. opinii biegłego i zastępstwa procesowego.
Korzystanie z poradnika jest bezpłatne. Opłaty sądowe lub inne koszty postępowania są odrębne od ceny zamówionego pisma.
Najczęstsze pytania
Czy pominięcie w testamencie oznacza wydziedziczenie?
Nie. To różne sytuacje. Skuteczność wydziedziczenia wymaga spełnienia ustawowych przesłanek i odrębnej analizy.
Czy zachowek oznacza udział w mieszkaniu?
Roszczenie objęte tym wzorem dotyczy zapłaty pieniędzy. Pozew nie służy przyznaniu własności części mieszkania.
Podstawy prawne i aktualność
Sprawdzono 12 września 2026. Materiał dotyczy opisanego wariantu. Przed użyciem uwzględnij aktualne przepisy, dokumenty i pouczenia otrzymane w swojej sprawie.
- Kodeks cywilny: art. 118, 123, 455, 481, 931, 991–999 i 1007
- Kodeks postępowania cywilnego: art. 17, 19, 20, 39, 126 i 187
- Koszty sądowe: art. 13
Materiał ma charakter informacyjny i wymaga uwzględnienia sytuacji konkretnej osoby. Nie rozstrzyga, czy roszczenie jest zasadne ani jaki będzie wynik sprawy. Zgłoś niejasność lub błąd w materiale.